Zırhlı Araçlar İçin Yapay Zeka Kullanan Atış Kontrol Karar Destek Sistemi Projesi kapsamında, öncelikle zırhlı araçlarda kullanılmak üzere atış karar desteğini yapay zekadan alacak atış kontrol sistemi geliştirilmesi amaçlanıyor.

Türkiye’nin 2023 hedefleri kapsamında yüzde 3 Ar-Ge yoğunluk hedefi bulunuyor. Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) Ar-Ge projelerinin bu hedef doğrultusunda daha dinamik bir süreç ile başlatılabilmesi adına mevzuatta “SSB Ar-Ge Paneli” tanımlandı.

SSB Ar-Ge Paneli’nde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin mevcut ya da planlı sistem ve platformlarının ihtiyacı olan kritik bileşenlerin veya geleceğe dönük yeni teknolojilerin geliştirilmesi için proje başlatma kararları alınıyor. Panelde, aynı zamanda son ürün teslimatı içermeyen teknik gösterim ağırlıklı projeleri hedefleyen geniş alan çağrıları yapılması da kararlaştırılıyor.

Alınan bilgiye göre, bu çerçevede SSB 5. Ar-Ge Paneli toplantısı mart ayında gerçekleştirildi. Toplantıda, 3 projenin başlatılmasına ve 1 alanda geniş alan çağrısı yapılmasına karar verildi.

Bu doğrultuda Su Altı Akustik Aktif Gizlilik Teknolojileri Geliştirilmesi Projesi, Zırhlı Araçlar İçin Yapay Zeka Kullanan Atış Kontrol Karar Destek Sistemi Projesi, Havacılık İçin Alüminyum Döküm Proseslerinin Geliştirilmesi Projesi başlatılacak, İz Düşürücü Malzeme Teknolojilerinin Geliştirilmesi Geniş Alan Çağrısı’na çıkılacak.

KOBİ-sanayi-üniversite iş birliği

Söz konusu projelerde KOBİ-sanayi-üniversite iş birliğine önem veriliyor, üniversiteler, enstitüler veya KOBİ’lerin projelerde yüklenici veya alt yüklenici rolünde görev almalarına dikkat ediliyor.

Bu çerçevede, Zırhlı Araçlar İçin Yapay Zeka Kullanan Atış Kontrol Karar Destek Sistemi Projesi ile öncelikle zırhlı araçlarda kullanılmak üzere, atış karar desteğini yapay zekadan alacak atış kontrol sistemi geliştirilmesi amaçlanıyor.

Proje ile geliştirilmesi planlanan sistemin; nesne tanıma, pozisyon belirleme, belirsizlik altında karar verme, tehdit değerlendirme ve dost/düşman ayrımı yapabilme gibi yeteneklere sahip olması bekleniyor. Sistemin, angajman kurallarını da dikkate alması ve ağ destekli yeteneklere sahip şekilde geliştirilmesi hedefleniyor.

Su Altı Akustik Aktif Gizlilik Teknolojileri Geliştirilmesi Projesi ile ise su altı savunma harbine yönelik platformların su altı akustik gizliliğinin artırılması planlanıyor.

Motor teknolojisine yönelik yeni kazanımlar

Diğer taraftan, Havacılık İçin Alüminyum Döküm Proseslerinin Geliştirilmesi Projesi ile özgün pistonlu motor için alüminyum alaşım motor bloğu döküm kabiliyetinin yerli ve milli imkanlarla kazanılması hedefleniyor.

Proje kapsamında elde edilecek bilgi birikimi ve altyapı ile dökümü gerçekleştirilecek alüminyum motor bloğu, insansız hava aracı (İHA) motor projesinde yurt dışı bağımlılığı azaltacak ve gelecekte yürütülmesi planlanan İHA motor programlarında kullanılacak.

Ayrıca, İz Düşürücü Malzeme Teknolojilerinin Geliştirilmesi SSB Geniş Alan Çağrısı ile savunma sanayisi için kara, hava ve deniz araçları ile personelin giyecek ve teçhizatına yönelik radar, termal, kızılötesi ve pasif akustik iz düşürücü performans sağlayan maliyet etkin malzemelerin geliştirilmesi hedefleniyor.

İmzalanacak projelerle, emniyet ve güvenlik güçlerinin ihtiyaçlarının karşılanmasında yurt dışı bağımlılığın azaltılması, özgün, yerli ve milli çözümlerin hayata geçirilmesi sağlanacak ve Ar-Ge ve teknoloji yetkinliğinin artırılmasına önemli katkılar sunulacak.

“Dijital sistemleri korumak için alınan önlemler sistemlerin hack’lenmesini önleyemez. Hack’lenemez denilebilecek bir sistem mevcut değil.” dedi.

NASA’yı ve birçok uçak sistemini hackleyen ve “uçak hackeri” olarak adlandırılan Siber Güvenlik Uzmanı Chris Roberts, Digital Age Summit’te soruları cevapladı.

NASA’yı neden hack’lediği sorusunu, “Canım sıkılıyordu” diye cevaplayan Roberts, herhangi dev bir yapının siber açıklarını bulmaktan keyif aldığını söyledi.

NASA’nın sistemindeki iletişim protokollerinin iyileştirilmesi gerektiğini fark ettiğini anlatan Roberts, “Uydu ve kara arasındaki sistemlerin iletişim güvenliğinin iyi bir şekilde şifrelenmediğini tespit ettik. NASA’nın Uluslarası Uzay İstasyonu’nun giriş kontrollerini aşarak sisteme erişim sağlayabildik.” ifadelerini kullandı.

Roberts, küresel ulaşım ağı, deniz yolu ağı ve diğer otoritelerin siber güvenlik konusuna ciddiyetle yaklaşmaları gerektiğini belirterek, sistemde “iyi hacker’ler” tarafından bulunan açıkların yardım alarak giderilmesi gerektiğini söyledi.

“Hack aktivitelerimde yapmaya çalıştığım sistemin daha güvenli bir hale getirilmesini sağlamak”

Roberts, havacılıkta önemli siber güvenlik açıkları olduğunu ifade ederek şöyle konuştu:

“Her uçak bir motor sistemine sahip. Bu sistemler piyasada hizmet veren firmalar tarafından sağlanıyor. Uçak kime ait olursa olsun, uçağa dair veriler hizmet sağlayıcı firmanın kontrolünde. Uçağa dair iletişimin sağlandığı bu sistemler hack’lenebilir.

Yeni uçakların her kanadında 10 binden fazla sensör bulunuyor. Bu sensörlerin de özel yazılımları var. Benim hack aktivitelerimde yapmaya çalıştığım, yapıların ve uçakların sahip olduğu her sistemin güvenilirliğini test etmek ve sistemin daha güvenli bir hale getirilmesini sağlamak.”

“Kendi başlarına çözemeyeceklerinin farkına vardılar”

Roberts, hava ulaşımıyla ilgili teknolojileri ilgi çekici bulduğunu belirterek, “Biz hava ve kara ulaşım sistemleriyle ile ilgili çeşitli araştırmalar yaptık. 2013 yılından bu yana hava ulaşımıyla ilgili yaptığımız araştırmalarımız sonucunda tespit ettiğimiz problemleri bu alanda hizmet veren şirketlerle paylaşmak istedik. Fakat onlar bizi dinlemedi. Onlar sistemlerinin mükemmel bir şekilde işlediğini ve bir problem olmadığını söylediler. Daha sonra ortadaki riskin farkına varan bazı gruplar bizi dinlemeye karar verdi.” bilgilerini verdi.

Roberts, uçakların yer kontrol ve uçuş kontrol sistemlerinin kesinlikle hack’lenebilir sistemler olduğunu söyledi.

Geçen hafta Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) Barcelona’da düzenlediği ulaşım güvenliği konferansına katıldığını anlatan Roberts, konferansta, havacılık sektöründe kullanılan yazılımların güvenlik problemlerini dile getirdiğini aktardı.

Roberts, “Görüşlerimi dinlediler ve tespit ettiğim sorunları kendi başlarına çözemeyeceklerinin farkına vardılar.” dedi.

“Gemiler de hack’lenebilir”

Roberts, gemi taşımacılığının da hava taşımacılığına benzer bir biçimde hack’lenebilir yapıda olduğunu kaydetti.

Bu sistemlerin daha iyi bir şekilde korunması gerektiğini anlatan Roberts, şunları kaydetti:

“Her geminin, uçaklarda olduğu gibi bir firmaya ait yazılım sistemi vardır. Bu yazılım sistemleri merkezleriyle devamlı iletişim halindedir. Bu noktada bu iletişim ağı hack’lenerek gemiye farklı komutlar verilebilir. Gemiler de hack’lenebilir.

Gemilerin iletişim ağlarına girerek sistemlerine sızılabilir ve güvenlik açığı olan gemileri batırılabilir. Buna karşılık hiç kimse de bir önlem alamaz.”

“Hack’lenemez denilebilecek bir sistem mevcut değil”

Siyah, gri, beyaz şapkalı hacker sınıflandırmasına katılmadığını söyleyen Roberts, “İki seçenek var, ya hacker’siniz ya da suçlusunuz. Hack’lemenin amacı sistemin işleyişini anlamak ve sistemin açıklarının nasıl kapatılacağına dair sistemi yönetenlere yardımcı olmak. Bunun haricinde sisteme girip zarar vermek gibi yapacağınız tüm işlemler suçtur ve siz hacker değil bir suçlusunuzdur.” değerlendirmesinde bulundu.

“Hack’lenmeyecek bir sistem yok.” diyen Roberts, insanların tasarladığı dijital içeriklerin hatalar barındırdığını söyledi.

Roberts, “Örneğin yaşadığımız yerleri korumak için kapılar ve duvarlar yapıyoruz. Bunlar bizi korumaya yetiyor mu? Tabii ki hayır. Bunlar ilkel önlemler. Benzer şekilde dijital sistemleri korumak için alınan önlemler de sistemlerin hack’lenmesini önleyemez. Hack’lenemez denilebilecek bir sistem mevcut değil.” yorumunu yaptı.

IOS daha güvenli, Android daha özgür

Bir hacker ve siber güvenlik uzmanı olarak, IOS işletim sistemini kullanmayı tercih ettiğini ifade eden Roberts,  şöyle konuştu:

“Android platformu yapısı itibarıyla IOS’a göre daha açık bir sistem. Açık kodlu platformlar kullanıcıya daha fazla özgürlük sunması bakımından mükemmel. Fakat bu özgürlük alanına karşılık IOS’un kapalı yapısı, kullanıcıların zararlı uygulamalarla sistemin güvenliğini riske atmasını engelliyor.

IOS kullanıcılara daha güvenli bir ortam sunarken, android daha özgür fakat risk içeren bir ekosistem sunuyor. Eğer veri güvenliğini önemsiyorsanız, IOS diğer platformlara göre daha mantıklı bir seçim olur.”

Chris Roberts, çalışmalarını harici disk üzerine kurulmuş bir sistem üzerinden yaptığı bilgisini vererek, “İşim bittiğinde diski çıkarıyorum. Bu disk sayesinde herhangi bir ülkede, herhangi bir bilgisayar aracılığıyla güvenilir bir şekilde bilgisayar kullanabiliyorum.” dedi.

NASA’dan yapılan açıklamada, Ay’a seferleri için kullanılacak mekikleri uzaya çıkaracak roketleri fırlatması planlanan RS-25 motoru, ABD’nin Mississippi eyaletindeki Stennis Uzay Merkezinde testten geçirildi.

ABD’li Aerojet Rocketdyne firması tarafından üretilen sistemin testinin başarılı geçtiği belirtildi.

Dondurucu sıvı-yakıtlı bir roket motoru olan RS-25’nin NASA’nın Uzay Mekiği Ana Motoru olarak, mevcut Space Launch System (SLS) motorunun yerini alması planlanıyor.

Kilis 7 Aralık Üniversitesinde (KİYÜ) yürütülen çalışmayla yıllardır yakıt olarak değerlendirilen veya çöpe atılan Antep fıstığı kabuklarından, ilaç ve kimya sanayisinde kullanılan 2 önemli etken madde elde edildi.

KİYÜ Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Çakır öncülüğündeki bilim insanları, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde özellikle Gaziantep, Şanlıurfa ve Siirt’te yetiştirilen Antep fıstığının kabuğundan elde edilen “shikimic” ve “anacardik” asitlerin ilaç ve kimya sanayilerinde kullanılması için yaklaşık 3 yıldır çalışma yürütüyor.

Prof. Dr. Çakır, belirli bir aşama kaydettikleri çalışmalara ilişkin Antep fıstığının kabuklarının da en az içi kadar değerli olduğunu belirtti.

Şu ana kadar yalnızca yakıt olarak kullanılan ya da çöpe giden bu kabukları ekonomiye kazandırmak için başlattıkları çalışmayı tamamlayıp, patent başvurusunda bulunduklarını anlatan Çakır, kimya ve ilaç sanayisinde önemli maddeler olan “shikimic” asidin Japonya ve Çin gibi Uzakdoğu ülkelerinde yetişen yıldız anasonu bitkisinden, “anacardik” asidin ise Hindistan ve Afrika ülkelerinde yetiştirilen kaju fıstığı kabuğundan elde edildiğini söyledi.

“Viral enfeksiyon tedavisinde kullanılıyor”

Yaptıkları araştırma kapsamında Antep fıstığı kabuğundan yüzde 14 shikimic, yüzde 10 anacardik asit saflaştırdıklarına dikkat çeken Çakır, şöyle konuştu:

“Antep fıstığının atık materyallerini değerlendirme ve kimyasal birleşimini belirlemeye yönelik başlattığımız çalışmayla, endüstri için önemli olan 2 madde içerdiğini tespit ettik. Yapılan çalışmalar sonucu, piyasada CNSL yağı olarak bilinen yağa benzer kimyasal bileşime sahip maddenin bu kabukta da olduğunu gördük ve bu maddeyi biz, Antep fıstığı kabuğundan yüzde 10 oranında ürettik ve bu yağa PNSL ismini verdik. Yağın üretiminin ardından geriye kalan, posa kısmında osaltamivir ilaç etken maddesinin sentezinde çıkış maddesi olarak kullanılan shikimic asidi yüzde 14 verimle saflaştırdık. Domuz ve kuş gribi gibi viral enfeksiyonların tedavisinde kullanılan ilacın sentezinde kullanılan shikimic asit, yıldız anasonu ismiyle bilinen bir bitkinin meyvelerinden yüzde 8-9 oranında saflaştırılırken, biz bu maddeyi yüzde 14 verimle Antep fıstığı kabuğundan ürettik.”

KİYÜ Dr. Öğretim Üyesi Evrim Baran Aydın da PNSL yağının kimya endüstrisinde kaplamada, polimerik reçinelerde, gemi inşaatında ve boya endüstrisinde yüzey aktif madde olarak yaygın şekilde kullanıldığını söyledi.

Antep fıstığı kabuğundan elde ettikleri PNSL yağının halihazırda kaju fıstığı kabuğundan çıkarıldığını anlatan Aydın, şöyle konuştu:

“Bu çalışmanın en önemli kısmı, Antep fıstığının yumuşak dış kabuğundan elde ettiğimiz fenolik bileşenleri içeren kardoneller olarak adlandırdığımız, kimya endüstrisinde çok yaygın olarak kullanılan bir maddenin saflaştırılarak elde edilmesidir. Kardoneller kimya endüstrisinde yaygın kullanılan bir hammaddedir. Kardoneller şu an için kaju kabuğundan üretiliyor ve CNSL olarak kısaltılmış ticari bir isimle satılıyor. Şu anda bizim Kaju fıstığından elde etme imkanımız bulunmamakta çünkü Türkiye’de Kaju fıstığı yetiştiriciliği yetebilecek düzeyde değil.”

Aydın, Türkiye’nin Antep fıstığı üretiminde dünya üçüncüsü olduğunu ifade ederek, hammaddenin değerlendirilmesi ve kimya endüstrisine kazandırılmasının ülke ekonomisine ciddi katkılar sunacağına inandığını vurguladı.